Z czym kojarzy mi się Janusz Korczak? Z mądrymi cytatami i myślami, Królem Maciusiem Pierwszym i tragiczną śmiercią w obozie koncentracyjnym. Podziwiam go za ten czyn, choć sama nie wiem, czy znalazłabym w sobie tyle siły, gdybym była na jego miejscu.. ale dzisiaj nie o tym. W poście stawiam nacisk na program edukacyjny i nowatorstwo Korczaka w zakresie wychowywania dzieci. O tym, w kontekście Korczaka mówi się najmniej, a wydaje mi się, że on sam pragnąłby, aby to jego idea, a nie sylwetka i tragiczna historia przychodziła na myśl po usłyszeniu pseudonimu Janusz Korczak
 
      Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit – lekarz, pedagog, publicysta, pisarz, prekursor i przedstawiciel ruchu na rzecz praw dzieci. Urodzony 22 lipca 1878 lub 1879 roku w Warszawie. Mimo, że miał możliwość uniknięcia śmierci, nie opuścił swoich wychowanków i zginął wraz z nimi 5 lub 6 sierpnia 1942 roku w obozie koncentracyjnym w Treblince.
 
      O dzieciństwie, młodości i studiach Janusza Korczaka można przeczytać wiele w internecie, ale nie chciałabym pisać tutaj jego biografii, przybliżę jedynie z grubsza sylwetkę Korczaka, aby nieco poszerzyć waszą wiedzę o ciekawostki z jego życia. Jeśli jesteście także ciekawi, o co walczył i co propagował Janusz Korczak, to zapraszam do lektury.
 
 
 
      Janusz Korczak nie miał łatwego dzieciństwa, wychowywał się w domu, w którym we wspomnieniach pisze, że czuł ogromny chłód i smutek. Nie miał bliskich kontaktów ani z rodzicami, ani z siostrą. Poświęcił swoje dorosłe życie prywatne i rodzinne na walkę o prawa dziecka, ostateczną decyzję podjął podczas pobytu w Londynie, odwiedzał tam szkoły i domy opieki.
 
      Naukę rozpoczął w szkole przygotowującej do gimnazjum, w której panowała żelazna dyscyplina. Korczak wspomina ją jako miejsce strachu, przemocy i głębokiej niesprawiedliwości, gdzie gotowy użyć w każdej chwili rózgi, dominował nauczyciel. 
 
      W gimnazjum, ze względu na chorobę psychiczną ojca, Korczak musiał wydorośleć i zarobić na utrzymanie siostry i matki. Udzielał korepetycji i pisał do gazety, dzięki czemu zdobywał  doświadczenie w pisaniu. W roku 1896 debiutował w tygodniku satyrycznym „Kolce”, humoreską na temat wychowania dzieci pt. Węzeł gordyjski, dzięki której zdobył zainteresowanie czytelników. Już tam pisał o sobie: Jestem człowiekiem, którego niewypowiedzianie obchodzą sprawy wychowawcze
 
      Studiował medycynę na Uniwersytecie Warszawskim w dalszym ciągu rozwijając się literacko. W roku 1900 podpisał swój tekst Dzieci i wychowanie pseudonimem Janusz Korczak (wcześniej podpisywał się pseudonimem Hen), którym posługiwał się także w dalszych pracach i właśnie jako Janusz Korczach przeszedł do historii. 
 
 
      Jako pedagog Janusz Korczak interesował się edukacją progresywistyczną, która koncentrowała się na potrzebach i zainteresowaniach dziecka, spychała przedmioty akademickie na drugi plan, jako mniej ważne. Podczas pełnienia funkcji dyrektora w żydowskim Domu Sierot, Korczak miał okazję prowadzić codzienną obserwację rozwoju psychofizycznego dzieci. Właśnie tam wpadł na pomysł, aby wprowadzić w życie dziecięcy sąd koleżeński, w którym dzieci same zgłaszały sprawy i same je rozwiązywały, mogły również postawić przed „sądem” wychowawcę, co wiązało się z pewnego rodzaju zrównaniem poziomu dorosły – dziecko. Taki sposób uczył dziecko, że dorosły nie tylko nie jest nieomylny, ale także powinien ponosić konsekwencje swoich błędów, na równo z dziećmi, które mają na to wpływ. Nowatorskim pomysłem Korczaka był także sejm, gazetka i dyżury. Dzieci mogły zacząć uczyć się demokratycznie podejmować decyzje i nauczyć się żyć w zorganizowanej społeczności. 
 
      Korczak był zwolennikiem emancypacji dzieci, szanowania ich praw i wolności. Poruszył mnie fakt, że jego nowatorskie pomysły powstawały z praktyki, nie tworzył teorii na podstawie nurtów pedagogicznych i psychologicznych aktualnych w jego epoce, choć niewątpliwie był w nich bardzo dobrze zorientowany.
 
      Dla mnie niesamowite było to, że Janusz Korczak, wraz ze Stefanią Wilczyńską stworzyli w Domu Sierot autorski program, w którym między innymi uczyli dzieci odpowiedzialności za siebie i innych, uspołeczniali je, a także przygotowywali do pracy. Było to miejsce oparte na sprawiedliwości, równych prawych i obowiązkach. W Domu Sierot Korczakowi przyświecało motto: opieka nad dzieckiem, wychowanie do samodzielności i prawa dziecka.  Ośrodek ten zawierał nawet mieszkania dla rodzin, które decydowały się na wzięcie sierot. 
 
      Jak to wygląda dzisiaj? Czy w dzisiejszej szkole metody propagowane przez Korczaka są codziennością? Z przykrością odpowiem, że niestety nie. Jego metody w dalszym ciągu są jedynie teorią, z pewnymi wyjątkami. Są przedszkola, które szczycą się stosowaniem metody Montessori, a czy wiemy o tym, że Maria Montessori wprowadzała w życie podobne, wręcz bliźniacze założenia, co Janusz Korczak? Poza tym, metody Korczaka i Montessori dzisiaj zaczynają i kończą się w przedszkolu, w szkole istnieje inny system pełen mądrych słów, statutów, które często mijają się z rzeczywistym modelem szkolnictwa realizowanym w szkole. 
 
Nie ma dzieci – są ludzie; ale o innej skali pojęć, innym zasobie doświadczenia, innych popędach, innej grze uczuć. Pamiętaj, że my ich nie znamy.*
 
      Moim zdaniem te słowa Korczaka są dalej aktualne i każdy rodzic powinien głęboko zastanowić się, jaki ma stosunek do swojego dziecka - czy traktuje go jako równego sobie człowieka i czy pozostawia miejsce na tolerancję wobec zupełnie innego patrzenia na świat? Pamiętajmy, że dzieci to nasza inwestycja w przyszłość, sposób wychowania będzie miał kluczowe znaczenie w życiu dorosłym małego człowieka. 
 
      Zachęcam do obserwowania profilu Lulek.tv na Facebooku, na którym przez całe wakacje będziemy prezentować 20 Próśb Dziecka autorstwa Janusza Korczaka. Zachęcam również do dyskusji jesteśmy ciekawi jakie macie zdanie.
 
 
* Hanna Kirchner, Janusz Korczak, pisarz-wychowawca-myśliciel, Instytut Badań Literackich, 1997, s. 18. 
 
 
 
Źródła:
1. Hanna Kirchner, Janusz Korczak, pisarz-wychowawca-myśliciel, Instytut Badań Literackich, 1997, s. 18.
2. M. Chymuk, „Janusz Korczak. Dziecko i wychowawca”, Wyd. WAM Kraków 1995
3. Janusz Korczak – zarys portretu, [dostęp 8 lipca 2014r], dostępny w internecie: http://2012korczak.pl/zarys
4. Korczak kiedyś, Korczak dziś… [dostęp 8 lipca 2014r], dostępny w internecie: http://brzozowiana.pl/publicystyka/item/532-korczak-kiedy.html
5. Janusz Korczak [dostęp 8 lipca 2014r], dostępny w internecie:
http://culture.pl/pl/tworca/janusz-korczak
6. Janusz Korczak [dostęp 8 lipca 2014r], dostępny w internecie:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Korczak